Ngày 13/3/2026, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tham dự lễ khai mạc Diễn đàn Tầm nhìn Vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026 và cắt băng khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam. Sự kiện được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển khoa học công nghệ không gian của Việt Nam, đồng thời mở ra giai đoạn hợp tác mới sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực vũ trụ.

Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng nhấn mạnh việc đưa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam vào hoạt động không chỉ là bước tiến lớn về hạ tầng khoa học công nghệ mà còn thể hiện khát vọng vươn lên của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới. Trong tầm nhìn đó, đất nước không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng dưới lòng đất và ngoài biển mà còn hướng tới chinh phục không gian vũ trụ – lĩnh vực được xem là biểu tượng của trình độ khoa học công nghệ hiện đại.

Công trình khoa học công nghệ quy mô lớn

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc với quy mô hiện đại, trình độ công nghệ thuộc nhóm tiên tiến trong khu vực Đông Nam Á. Đây là dự án khoa học công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản, thể hiện sự tin cậy và hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia trong lĩnh vực khoa học công nghệ.

Trước khi tham dự diễn đàn, Thủ tướng và các đại biểu đã tham quan Trung tâm Điều khiển – Vận hành vệ tinh, nơi được xem là “bộ não” của hệ thống quản lý vệ tinh quốc gia. Trung tâm này có nhiệm vụ điều khiển, giám sát và khai thác dữ liệu từ các vệ tinh quan sát Trái Đất, phục vụ nhiều mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

Tổ hợp Trung tâm Vũ trụ Việt Nam bao gồm nhiều hạng mục quan trọng như khu nghiên cứu và phát triển vệ tinh, phòng thử nghiệm công nghệ vũ trụ, trung tâm điều khiển vệ tinh, hệ thống xử lý dữ liệu viễn thám và khu đào tạo nguồn nhân lực. Đây là nền tảng hạ tầng quan trọng giúp Việt Nam từng bước làm chủ các công nghệ then chốt trong lĩnh vực vũ trụ.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc đưa trung tâm vào vận hành sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc tiếp nhận và xử lý dữ liệu vệ tinh, phục vụ công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên, giám sát môi trường, dự báo thiên tai và hỗ trợ điều hành phát triển kinh tế – xã hội.

Biểu tượng hợp tác Việt Nam – Nhật Bản

Sự kiện có sự tham dự của Ito Naoki, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam, cùng đại diện các tổ chức khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý của hai nước.

Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ sự trân trọng đối với sự hỗ trợ quý báu của Chính phủ Nhật Bản, các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp Nhật Bản trong quá trình xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam. Theo Thủ tướng, dự án không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là minh chứng sinh động cho mối quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Trong nhiều năm qua, hợp tác khoa học – công nghệ giữa hai nước đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ. Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được xem là thành quả tiêu biểu của quá trình hợp tác đó.

Thủ tướng khẳng định việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ vũ trụ sẽ góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trong khu vực cũng như trên thế giới.

Tầm nhìn phát triển công nghệ vũ trụ của Việt Nam

Theo định hướng chiến lược, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành quốc gia có trình độ khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á.

Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam sẽ tập trung phát triển các hệ thống vệ tinh quan sát Trái Đất, xây dựng hạ tầng dữ liệu không gian và tăng cường năng lực phân tích dữ liệu vệ tinh. Các công nghệ này sẽ được ứng dụng rộng rãi trong quản lý tài nguyên, giám sát môi trường, dự báo thiên tai và quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội.

Sau năm 2030, Việt Nam hướng tới mục tiêu xây dựng năng lực tự chủ trong công nghệ vệ tinh, bao gồm thiết kế, chế tạo, vận hành và khai thác dữ liệu vệ tinh. Điều này sẽ giúp đất nước chủ động hơn trong việc ứng dụng công nghệ vũ trụ để giải quyết các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh môi trường và phát triển bền vững.

Theo Thủ tướng, công nghệ vũ trụ không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học mà còn là công cụ quan trọng hỗ trợ quản lý quốc gia, bảo vệ chủ quyền và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Hoàn thiện thể chế và xây dựng Luật Vũ trụ

Để thúc đẩy ngành công nghệ vũ trụ phát triển bền vững, Chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế và chính sách liên quan đến hoạt động vũ trụ.

Thủ tướng cho biết Việt Nam sẽ nghiên cứu, xây dựng khung pháp lý phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế, tiến tới ban hành Luật Vũ trụ. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để quản lý hiệu quả các hoạt động nghiên cứu, phóng và khai thác vệ tinh, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và tổ chức khoa học tham gia phát triển ngành công nghiệp vũ trụ.

Bên cạnh đó, các cơ chế chính sách mới cũng sẽ khuyến khích đầu tư và hợp tác quốc tế, giúp Việt Nam tiếp cận nhanh hơn với các công nghệ tiên tiến trên thế giới.

Huy động nguồn lực theo tinh thần “3 có”

Thủ tướng nhấn mạnh việc huy động nguồn lực cho phát triển khoa học công nghệ vũ trụ theo tinh thần “3 có”, bao gồm: có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu – trường đại học.

Nhà nước sẽ đóng vai trò định hướng chiến lược và đầu tư cho hạ tầng trọng điểm. Các viện nghiên cứu và trường đại học đảm nhiệm nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và phát triển công nghệ. Trong khi đó, doanh nghiệp sẽ tham gia vào quá trình ứng dụng công nghệ, phát triển sản phẩm và dịch vụ.

Sự liên kết chặt chẽ giữa viện – trường – doanh nghiệp được xem là yếu tố then chốt để hình thành hệ sinh thái công nghiệp vũ trụ tại Việt Nam.

Phát triển thị trường dữ liệu vệ tinh

Một định hướng quan trọng khác là xây dựng thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh. Dữ liệu từ vệ tinh có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp thông minh, quản lý rừng, giám sát tài nguyên nước, quy hoạch đô thị, quản lý giao thông và phòng chống thiên tai.

Thủ tướng cho rằng việc phát triển hạ tầng dữ liệu vệ tinh dùng chung sẽ giúp các bộ, ngành và địa phương khai thác hiệu quả nguồn thông tin quý giá này. Đồng thời, các doanh nghiệp công nghệ có thể phát triển nhiều sản phẩm và dịch vụ giá trị gia tăng dựa trên dữ liệu không gian.

Chuẩn bị phóng vệ tinh LOTUSat-1

Một nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới là phối hợp với các đối tác để phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào cuối năm 2027.

LOTUSat-1 là vệ tinh quan sát Trái Đất sử dụng công nghệ radar tiên tiến, cho phép chụp ảnh bề mặt Trái Đất trong mọi điều kiện thời tiết và cả ban ngày lẫn ban đêm.

Khi đi vào hoạt động, vệ tinh này sẽ cung cấp nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên thiên nhiên, quy hoạch đô thị và bảo đảm an ninh quốc gia.

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam – bệ phóng cho tương lai

Thủ tướng giao Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục vận hành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam một cách hiệu quả, an toàn và bền vững.

Trung tâm sẽ phát huy đầy đủ các chức năng nghiên cứu, thử nghiệm, vận hành vệ tinh, khai thác dữ liệu, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ. Trong tương lai, nơi đây được kỳ vọng trở thành hạ tầng năng lực cốt lõi của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

Khát vọng vươn tới không gian

Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ tin tưởng rằng với sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, sự nỗ lực của đội ngũ nhà khoa học cùng sự hợp tác của các đối tác quốc tế, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam sẽ trở thành “bệ phóng” chiến lược cho ngành khoa học công nghệ vũ trụ của đất nước.

Từ một quốc gia đang phát triển, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực công nghệ cao, trong đó có công nghệ vũ trụ – lĩnh vực thể hiện khát vọng sáng tạo và năng lực khoa học của một quốc gia.

Việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam không chỉ là một dấu mốc quan trọng của ngành khoa học công nghệ, mà còn mở ra triển vọng mới để Việt Nam vươn tới những tầm cao mới trong kỷ nguyên công nghệ toàn cầu.

Nguồn: Tổng hợp