Sáng 9/9, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) thành phố Hải Phòng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí hướng tới xây dựng Hải Phòng xanh”. Hội thảo do ông Lê Lương Thịnh, Phó Giám đốc Sở KH&CN và ông Phạm Văn Thuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đồng chủ trì với sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan.

Hội thảo là diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng trao đổi về thực trạng chất lượng không khí, nguồn phát sinh ô nhiễm cũng như những giải pháp khoa học, công nghệ có khả năng áp dụng trong thực tiễn. Qua đó, góp phần định hướng các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KH&CN gắn với yêu cầu quản lý môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển Hải Phòng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.

Kiểm soát ô nhiễm không khí trước yêu cầu phát triển nhanh

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Lương Thịnh, Phó Giám đốc Sở KH&CN Hải Phòng cho biết, năm 2026 thành phố tiếp tục duy trì vai trò là một trong những trung tâm công nghiệp, logistics lớn của cả nước, đồng thời thu hút gần 3,5 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Quá trình mở rộng không gian phát triển, gia tăng hoạt động sản xuất công nghiệp, giao thông và đô thị hóa đang tạo thêm động lực tăng trưởng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo vệ môi trường.

Trong đó, chất lượng không khí là một trong những vấn đề cần được quan tâm, nhất là tại các khu vực tập trung sản xuất công nghiệp, giao thông và đô thị. Các chất ô nhiễm như bụi mịn PM2.5, khí thải công nghiệp và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, khiến việc nhận diện, theo dõi và kiểm soát trở thành bài toán mang tính liên ngành.

Theo Phó Giám đốc Sở KH&CN, trước yêu cầu phát triển mới, Hải Phòng cần tiếp cận vấn đề ô nhiễm không khí trên cơ sở khoa học, dữ liệu và công nghệ. Không chỉ tập trung xử lý khi ô nhiễm đã xảy ra, thành phố cần từng bước hình thành phương thức quản lý chủ động, có khả năng nhận diện nguồn phát thải, dự báo diễn biến và đưa ra cảnh báo sớm.

Để Hội thảo tập trung vào những vấn đề có tính thực tiễn cao, ông Lê Lương Thịnh đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học trao đổi theo ba nhóm nội dung trọng tâm.

Thứ nhất là nhận diện thực trạng và cơ sở khoa học về phát tán ô nhiễm. Các nghiên cứu cần làm rõ nguồn phát sinh ô nhiễm tại các khu vực đô thị, công nghiệp; đồng thời phân tích tác động của các yếu tố khí tượng, địa hình và đặc điểm gió biển đến quá trình lan truyền chất ô nhiễm tại Hải Phòng. Đây là cơ sở để thành phố có thêm dữ liệu phục vụ xây dựng các kịch bản quản lý phù hợp.

Thứ hai là giải pháp kỹ thuật, công nghệ mới và dữ liệu phục vụ quản trị môi trường. Các công nghệ xử lý khí thải tiên tiến như xúc tác nano, màng lọc thông minh, công nghệ điện rác cần được đánh giá về hiệu quả và khả năng ứng dụng. Cùng với đó, việc khai thác dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng hỗ trợ xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực phân tích và chuyển dữ liệu quan trắc thành thông tin phục vụ công tác quản lý.

Thứ ba là cơ chế thực thi và lộ trình ứng dụng. Các kết quả nghiên cứu cần được chuyển hóa thành những giải pháp và lộ trình cụ thể phù hợp với điều kiện của Hải Phòng, từ kiểm soát khí thải, thu hồi năng lượng, tái chế chất thải đến tăng cường giám sát cộng đồng và thúc đẩy thực hành ESG trong doanh nghiệp.

Chuyển từ xử lý sang phòng ngừa, dự báo và cảnh báo

Phát biểu chào mừng Hội thảo, ông Phạm Văn Thuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho rằng, trước những yêu cầu mới về bảo vệ môi trường, thành phố cần chuyển mạnh phương thức quản lý từ xử lý ô nhiễm sau khi phát sinh sang “phòng ngừa - dự báo - cảnh báo - kiểm soát từ nguồn”.

Theo đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được phát huy mạnh mẽ hơn trong công tác quản lý chất lượng không khí. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là xây dựng hệ thống dữ liệu về chất lượng không khí bảo đảm đầy đủ, chính xác và liên tục, qua đó giúp cơ quan quản lý có khả năng theo dõi diễn biến môi trường theo thời gian và không gian.

Bên cạnh việc tăng cường quan trắc, kiểm soát nguồn phát thải được xác định là giải pháp quan trọng. Việc nhận diện chính xác các nguồn gây ô nhiễm sẽ giúp lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp, đồng thời hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải hoặc áp dụng giải pháp chưa phù hợp với điều kiện thực tế.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn những công nghệ có tính khả thi, hiệu quả và có khả năng triển khai, nhân rộng. Đây cũng là điều kiện để các kết quả nghiên cứu khoa học không chỉ dừng lại ở phạm vi thử nghiệm mà từng bước được đưa vào phục vụ công tác quản lý và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đa dạng giải pháp công nghệ cho kiểm soát ô nhiễm

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tập trung trao đổi nhiều nội dung chuyên sâu liên quan đến kiểm soát ô nhiễm không khí trong điều kiện đô thị và công nghiệp.

Các tham luận đề cập đến thực trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, kinh nghiệm kiểm soát và xử lý của một số thành phố trên thế giới; đồng thời phân tích nguồn phát thải, diễn biến PM2.5 tại các đô thị miền Bắc và những bài học có thể tham khảo cho Hải Phòng.

Một nội dung đáng chú ý là nghiên cứu về tác động của gió biển và các yếu tố khí tượng đến sự phân tán chất ô nhiễm. Đối với một thành phố cảng có đặc điểm địa lý và khí tượng riêng như Hải Phòng, việc nghiên cứu quy luật phát tán ô nhiễm có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng mô hình dự báo, xác định khu vực có nguy cơ chịu tác động và hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra phương án ứng phó.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong xây dựng các kịch bản cảnh báo thông minh cũng được các đại biểu quan tâm. Việc kết hợp dữ liệu quan trắc, dữ liệu khí tượng và các nguồn dữ liệu liên quan có thể tạo nền tảng cho hệ thống phân tích, dự báo chất lượng không khí, qua đó hỗ trợ chuyển từ quản lý bị động sang chủ động.

Trong lĩnh vực xử lý chất thải, công nghệ điện rác được trao đổi gắn với bài toán kiểm soát các chất ô nhiễm trong khí thải. Đây là vấn đề cần được nghiên cứu đồng bộ nhằm vừa tận dụng nguồn chất thải để thu hồi năng lượng, vừa bảo đảm yêu cầu về môi trường trong quá trình xử lý.

Các giải pháp vật liệu và công nghệ mới cũng được giới thiệu, trong đó có ứng dụng xúc tác nano và màng lọc thông minh trong xử lý khí thải công nghiệp. Những công nghệ này được kỳ vọng mở thêm hướng tiếp cận trong kiểm soát các nguồn phát thải tại những ngành, lĩnh vực có nguy cơ gây ô nhiễm cao.

Khoa học, công nghệ tạo nền tảng cho Hải Phòng xanh

Thông qua các nội dung trao đổi, Hội thảo góp phần cung cấp thêm góc nhìn khoa học về hiện trạng ô nhiễm không khí, nguồn phát sinh cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng không khí trên địa bàn thành phố. Đây là cơ sở quan trọng để Hải Phòng tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn các giải pháp phù hợp với đặc điểm phát triển công nghiệp, đô thị và logistics.

Các ý kiến tại Hội thảo cũng cho thấy kiểm soát ô nhiễm không khí không thể chỉ dựa vào một giải pháp riêng lẻ. Cần có sự kết hợp giữa quan trắc, dữ liệu, công nghệ xử lý, kiểm soát nguồn phát thải, cơ chế chính sách và sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng.

Đối với doanh nghiệp, yêu cầu giảm phát thải ngày càng gắn chặt với hiệu quả sản xuất, trách nhiệm môi trường và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Việc đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, kiểm soát khí thải và thực hiện các tiêu chuẩn môi trường sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Đối với cơ quan quản lý, việc hình thành hệ thống dữ liệu môi trường đầy đủ, kết nối và có khả năng phân tích sẽ tạo điều kiện nâng cao hiệu quả giám sát, đồng thời hỗ trợ xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng khoa học.

Với định hướng đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là những công cụ quan trọng giúp Hải Phòng giải quyết các thách thức môi trường phát sinh trong quá trình phát triển. Từ việc quan trắc, thu thập dữ liệu, dự báo chất lượng không khí đến xử lý khí thải và tái chế chất thải, các giải pháp công nghệ sẽ từng bước được nghiên cứu, lựa chọn và ứng dụng phù hợp với thực tiễn.

Hội thảo “Giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí hướng tới xây dựng Hải Phòng xanh” vì vậy không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, mà còn góp phần kết nối giữa cơ quan quản lý, các nhà khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp. Những kết quả và đề xuất từ Hội thảo sẽ là nguồn tham khảo quan trọng để thành phố tiếp tục hoàn thiện các giải pháp quản lý, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và xây dựng lộ trình kiểm soát ô nhiễm không khí hiệu quả.

Qua đó, Hải Phòng từng bước nâng cao chất lượng môi trường sống, hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, hướng tới xây dựng thành phố cảng hiện đại, xanh, văn minh và phát triển bền vững.

Một số hình ảnh tại hội thảo